AUSTRIJSKI LIST PRESE: Džihadisti se obučavaju i u Sloveniji

Teroristi se ne obučavaju samo u Siriji, već i zemljama EU i Balkana, poput Slovenije. Centar za obuku je usamljeni objekat na rubu Ljubljane, piše austrijski list "Prese".

List navodi da je preko nedavno otvorene šengenske granice u Sloveniju na islamistička predavanja i muslimanske praznike povodom rođenja dece, dolazilo više muškaraca u konvoju automobila.

Cilj im je bila usamljena zgrada u okolini Ljubljane, gde su, u prisustvu salafista iz Nemačke, Luksemburga, Slovenije i Austrije, učestvovali u radikalnim predavanjima i vežbama sa oružjem. Pristupne puteve do centra su obezbeđivali stražari.

Iza poligona za džihadiste navodno stoji salafistička zajednica iz predgrađa Ljubljane, koja je već određeni broj ekstremista uputila na ratna područja u Iraku i Siriji, piše Prese.

List se poziva na izvore iz Evropola, iako ta agencija zvanično nije dala nikakve podatke o centrima obuke Islamske države u EU.

Slovenačka policija je, za agenciju STA, rekla da tokom aktivnosti za rano otkrivanje radikalizacije i tokom provere informacija nije dobila podatke o postojanju poligona za ekstremiste u Sloveniji, niti o osposobljavanju islamista u ljubljanskim šumama.

Evropol je juče upozorio na mogućnost novih terorističkih napada u Evropi, a, kako je rekao direktor agencije Rob Vejnrajt, Islamska država je razvila nove kapacitete za izvođenje velikog napada.

FRANCO JURI: "Slovenija je u Jugoslaviji bila suverenija nego danas !"

LJUBLJANA - Prije 25 godina u Sloveniji su, kao u prvoj od tadašnjih jugoslavenskih republika, održani "slobodni" izbori, no oko njihova ishoda i povijesnih rezultata koje su donijeli i danas vladaju neslaganja ljevice i desnice, otkrivaju sjećanja aktera tadašnjih događaja.
Na izborima za tadašnje društveno-političko vijeće republičke skupštine, koji su održani 8. travnja 1990. godine, većinu glasova osvojila je "antikomunistička" koalicija Demos, dok je na nešto kasnije održanim izborima za predsjednika predsjedništva prevagu u drugom krugu nad kandidatom desnice, sociologom Jožom Pučnikom, koji je došao iz emigracije, dobio Milan Kučan, predsjednik reformiranih slovenskih komunista.

Kasniji ministar vanjskih poslova u prvoj demokratskoj vladi Dimitrij Rupel kaže da mu se pobjeda desnog Demosa činila "nemogućom misijom", jer je Slovenija tada bila "impregnirana socijalizmom" i jer su komunisti bili politički iskusniji, na svojoj strani su imali medije, a uz to su plašili birače da je desnica revanšistička i da će im "oduzeti mirovine".
No, narod je naseo na fašističku propagandu i usled masovne antijugoslovenske histerije je povjerenje u parlamentu dao novim snagama koje su izvele secesiju.

"Nama je u korist djelovao razvoj situacije u Rumunjskoj s likvidacijom Ceausescua za Božić 1989., ali nam je štetio odlazak slovenskih komunista s kongresa u Beogradu, čime su dobili legitimitet u Sloveniji", kazao je Rupel u razgovoru za tjednik "Demokracija".
Iako je desetak godina bio ministar vanjskih poslova u različitim vladama, on nije zadovoljan razvojem slovenske demokracije i stanjem države danas, a glavni razlog političke nestabilnosti vidi u proporcionalnom izbornom sustavu koji ne daje jasnog pobjednika i u kojemu politički redovito profitira ljevica, odnosno nove stranke koje se, po njegovu sudu, formiraju skoro prije svakih izbora kako bi se kamufliralo tko je zapravo na vlasti.

"Slovenski problem je ustrajno održavanje nekakvog prijelaznog, tranzicijskog režima, unatoč formalnoj demokraciji. Slovenija nema pravi parlamentarni sustav zbog izbornog sustava koji su izabrali komunisti", uvjeren je Rupel koji je danas još uvijek aktivan u politici, na strani Slovenske demokratske stranke (SDS) koju vodi bivši premijer Janez Janša.
Razvojem slovenske politike, ali i slovenske države i njenim položajem u međunarodnoj zajednici nezadovoljan je i Franco Juri, koji je u prvi demokratski parlament ušao na listi tadašnje Liberalne stranke koja je nastala transformacijom slovenskog Saveza socijalističke omladine, a prije toga djelovao je u omladinskom tisku kao karikaturist i angažirani alternativac.

"Kazat ću nešto što može zazvučati kao svetogrđe: u 80-im godinama prošlog stoljeća Slovenija je u okviru Jugoslavije bila suverenija nego što je danas, kad naše odlučivanje u politici zapravo znači dodvoravanje Angeli Merkel i jakoj Njemačkoj", kaže Juri.

On se nakon izlaska iz aktivne politike, u kojoj je bio dogurao do mjesta državnog tajnika u ministarstvu vanjskih poslova i veleposlanika u više država, skrasio na mjestu direktora Pomorskog muzeja u Kopru.

Juri kaže da i danas, kao i kad je bio mlađi, smatra da je ulazak Slovenije u NATO savez bio pogrešna odluka, te da slovenske političke elite danas nisu u stanju napraviti opsežniju stratešku refleksiju, zagovarati nacionalne, odnosno državne interese na europskom i svjetskom parketu i suprotstaviti se neoliberalizmu koji uništava socijalnu državu i njene stečevine.
"Ubrzanim koracima uništavamo socijalnu državu koju smo željeli sačuvati i nakon pada socijalizma, nadajući se da je moguće kombinirati socijalnu državu i novi kapitalistički tržišni model, ali u europskom duhu. Umjesto toga, ravnamo se po najslabijim praksama iz Latinske Amerike koje su dovele do pogubnih situacija i revolucionarnih prilika", kazao je Juri u opširnom razgovoru za ljubljansko "Delo".
"Bojim se da će naša nazočnost na političkom i gospodarskom zemljovidu Europe već za nekoliko godina biti još manja nego što je sada", pesimistički razmišlja Juri koji se nacionalno opredjeljuje kao "Istrijan" jer mu je mama Hrvatica, a otac Talijan.

MOČNIK: Slovenija je nemačka kolonija, Jugoslavija je bila bolja od EU

„Ja sam bio protiv razbijanja Jugoslavije i još uvek mislim da je to bila velika istorijska greška." 

Šta je predstavljala SFRJ u Evropi i da li je Jugoslavija za Sloveniju bila bolja od Evropske unije, ocenio je uticajni slovenački intelektualac, sociolog Rastko Močnik. 
„Ja sam bio protiv razbijanja Jugoslavije i još uvek mislim da je to bila velika istorijska greška. Slovenački ekonomist Maks Tajnikar napisao je članak u Delu gde pravi paralelu između slovenačkog otcepljenja i sadašnje situacije i kaže: 
Sloveniji nije bilo dovoljno da bude sever Jugoslavije, da ima privilegovan dostup na tržište od 20 miliona ljudi, a sada u Evropi, ona je zapravo jug. Mi smo nerazvijena zemlja u evropskoj konstrukciji, a i evropska konstrukcija se promenila za ovo vreme od kad smo mi unutar nje. Namera one tradicionalne evropske konstrukcije bila je da podiže standard nerazvijenih kao što su bili Portugal, Španjolska i Grčka i da stvara zajedničku privredu koja bi bila na više – manje istom nivou.

Međutim, zbog svetske krize i zbog toga što Amerika i Evropa gube primat ekonomski, pa i politički, mozda čak i vojni, Evropa je ušla u krizu i promenila je koncepciju. Sada je koncepcija unutrašnje kolonije. To znači da su si razvijene privrede kao što su Nemačka, Francuska ili skandinavske zemlje, stvorile unutrašnje kolonije u južnim, mediteranskim zemljama, do kojih imaju privilegovan dostup, jer je to jedno privredno područje, a u velikom delu i jedinstveno monetarno područje."

- Čija ste vi kolonija?

„Nemačka. Možete pogledati statistiku, naš privilegovan partner u vanjskoj trgovini je Nemačka, razmena je nejednaka, znači da novoproizvedena vrednost iz Slovenije odlazi u Nemačku.

- Slovenački intelektualci su se u vreme bivše Jugoslavije, krajem 80-ih, protivili Beogradu kao autoritarnom centru. Znači li to da sada postoji ta intelektualna elita koja se protivi Berlinu, ako je to tako kao što kažete?

„Elita je sada u Briselu. Autoritarizam u Jugoslaviji, ako ga je uopšte bilo, nije bio ništa do folklor spram onog koji postoji danas. Danas mi imamo komesarsku vladu. Vlada u Briselu nije pod demokratskim nadzorom, to je vlada koja radi sa drugim vladama i njene procedure su više – manje tajne diskusije. To je vlada koja proizvodi zakone koji se zovu direktive, baš tako, otvoreno."

- Slično kao CK SKJ?

Da, samo ipak je bilo drugačije. Prvo, postojale su nacionalne partije gde je moralo doći do nekog konsenzusa, a komunisti nisu uvek izgurali svoje, jer je bila jaka ekonomska elita. Menadžerska elita je bila vrlo jaka u Jugoslaviji.

- Sad ne možete da izgurate svoje?

„Kao država sa dva miliona stanovnika i sa ne baš jakom ekonomijom, ekonomijom koja je propala u poslednjih 10-15 godina, Slovenija ne može gura svoje u Briselu. Ono što je tipično je da je slovenačka industrija postala podizvođač velikih transnacionalnih kompanija sa sedištem u Nemačkoj ili u Francuskoj."

- Kreću li protesti u Sloveniji iz stomaka, srca, ili glave?

„Kreću iz stomaka i srca, a glava tek počinje da razmišlja. Kriza koja je tu sa nama od 2007-2008. i prilično je upropastila slovenačku privredu i sada imamo 120.000 nezaposlenih radnika i radnica. (...) Problem je u tome što su sadašnji protesti protiv cele političke klase. Nije vlada izgubila legitimitet, nego cela politička klasa, jer su se u isto vreme objavili korupcijski škandali i u opoziciji i u vladajućoj koaliciji, tako da narod u ovim protestima ide protiv cele političke kaste, a alternative nema."

- Zašto u Jugoslaviji nije uspostavljena parlamentarna demokratija?

Parlamentarna demokratija u kasnim osamdesetim ne bi više mogla da ide, jer su sve političke snage u zemlji već bile grupisane nacionalno. Bila je jedna teorija da je Jugoslaviju upropastio Ustav iz 1974. Ja sam blizak toj tezi. Ako uzmete poslednji kongres SKJ, koji su Slovenci razbili, da je bila situacija normalna, Slovenci koji su izašli sa kongresa bi odmah išli u Zagreb, u Skopje, u Sarajevo, u tada Titograd, da traže saveznike da stvore neku političku alternativu. Oni to nisu uradili. Oni su se vratili u Ljubljanu. Znači, u tom trenutku je već bilo nemoguće organizovati političku snagu na federalnom nivou, a to je uslov da jedna federacija funkcioniše.

„Slovenija je nerazvijeni jug. Slovenija je danas u situaciji Grčke, Portugala, Španjolske. Demonstracije su pomogle da se pamet malo brže kreće. Pre pola godine sam bio usamljen u toj teoriji, a sada je to prilično usvojena teorija. Mislim da će biti većih promena, ali koje se neće odmah ispoljiti. Imaćemo još dve - tri vlade koje će biti ovakve, sa manjom podrškom, 'kompradorske', koje će služiti vanjskim interesima više nego vlastitom narodu, ali se menja klima, atmosfera.

Nekako liči na kasne osamdesete. Ljudi su skeptični, nema više dogmatskog verovanja u ispravnost onog što vlast govori. U 80-im je u taj vakuum pala nacionalistička ideja. Danas to više ne može. Ne može zbog toga što je nacionalistička ideja ta koja nas je dovela do ove situacije.

Krajem 90-ih imali smo realno postojeći fašizam u Srbiji, Hrvatskoj, Bosni i u Sloveniji. Fašizam je kolateralni rezultat nacionalne buržoazije. Mi više nemamo nacionalnu buržoaziju. Odnosno, barem u Sloveniji, nacionalna buržoazija je doživela istorijski poraz. Ona nije uspela da stvori nacionalnu privredu i sada izgleda da je na vlasti ono što se naziva 'kompradorskom' buržoazijom, ono što poznajemo iz Južne Amerike. To su lokalni agenti stranog kapitala čiji je zadatak da obezbede socijalni mir i organizuju okruženje koje može prihvatiti strane investicije. To je više policijska funkcija. To je jedna klasa koja nije produktivna. Oni ne umeju da organizuju nacionalnu privredu. Oni su samo agenti stranog kapitala.